De manier waarop woningen worden afgewerkt is de laatste jaren aan het veranderen. Waar jarenlang traditioneel metselwerk de standaard was, kiezen architecten, aannemers en particulieren bij nieuwbouw en renovaties steeds vaker voor steenstrips. Dat is geen toeval. Steenstrips lijken op echte baksteen, maar zijn een stuk praktischer in gebruik. Ze zijn dunner, lichter en sneller aan te brengen dan gewone gevelstenen. Het eindresultaat is nauwelijks te onderscheiden van een volledig gemetselde gevel.

Wat zijn steenstrips precies

Steenstrips zijn dunne stenen met een dikte van ongeveer 2 centimeter. Ze worden gezaagd uit echte bakstenen of in mallen gegoten, afhankelijk van het type en de fabrikant. Omdat ze worden gelijmd in plaats van gemetseld, is er geen traditioneel metselwerk voor nodig. Je brengt ze aan op een vlakke, stabiele ondergrond of direct op een gevelisolatieplaat, waarna je ze afvoegt. Het resultaat ziet eruit als een gemetselde bakstenen muur, maar de opbouw eronder is fundamenteel anders. Er zijn verschillende soorten verkrijgbaar: baksteenstrips gezaagd uit bestaande stenen, keramische strips, betonstrips en natuursteenstrips van materialen zoals graniet, leisteen of zandsteen. Elk type heeft zijn eigen uitstraling en past bij een andere bouwstijl.

Steenstrips als buitenmuur

Bij de toepassing van steenstrips buitenmuur zit het voordeel hem vooral in de combinatie van uitstraling en praktische toepasbaarheid. Een gewone baksteen heeft een dikte van zo’n 10 centimeter. Een steenstrip neemt slechts 2 centimeter in beslag. Bij renovaties waarbij de rooilijn niet mag worden overschreden, is dat een belangrijk gegeven. Je wint ruimte zonder in te leveren op het uiterlijk. Bovendien is het gewicht aanzienlijk lager, wat betekent dat er geen zware funderingsaanpassingen nodig zijn. Dat maakt steenstrips geschikt voor situaties waar traditionele stenen te zwaar zouden worden, zoals bij overkappingen, sokkels of plafondbekledingen.

Voor buitentoepassingen zijn de materialen specifiek geselecteerd op vorstbestendigheid. De strips moeten bestand zijn tegen de vries-dooicycli in het Nederlandse klimaat. Gebakken kleistrips hebben van nature een lage wateropname, wat bijdraagt aan een langdurige gevelafwerking. Eenmaal aangebracht en gevoegd, zijn ze vrijwel onderhoudsloos. Regelmatig schoonmaken is doorgaans voldoende om ze in goede staat te houden.

Combinatie met isolatie maakt het interessant

Een van de redenen waarom steenstrips zo’n opmars maken bij zowel nieuwbouw als renovaties, is de combinatie met buitengevelisolatie. Wanneer een woning van buitenaf wordt geïsoleerd, kunnen de isolatieplaten direct worden afgewerkt met steenstrips. Zo behoudt de woning zijn bakstenen uitstraling, terwijl de isolatiewaarde tegelijk verbetert. Dat is bij renovatieprojecten een aantrekkelijke combinatie: je pakt twee zaken tegelijk aan zonder ingrijpende bouwkundige aanpassingen. De gebouwde omgeving verandert in rap tempo, en steenstrips sluiten goed aan bij de toenemende behoefte aan slimme, lichtgewicht bouwoplossingen die ook verduurzaming ondersteunen. Wie de strips in combinatie met isolatieplaten laat plaatsen door een erkend specialist, kan bovendien in aanmerking komen voor de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie).

Hoe worden steenstrips aangebracht

Het aanbrengen van steenstrips vraagt om een goede voorbereiding. De ondergrond moet vlak, stabiel en vrij van loszittende delen zijn. Eventuele scheuren of beschadigingen worden eerst gerepareerd voordat er iets gelijmd wordt. Vervolgens worden de strips met een speciale gevellijm aangebracht, waarbij het metselverband naar wens kan worden gevarieerd. Dat is een van de creatieve voordelen: je kunt kiezen uit verschillende legpatronen en stijlen, van klassiek staand verband tot modernere varianten. Na het lijmen worden de naden opgevuld met voegmortel, waarna de gevel er precies zo uitziet als een traditioneel gemetselde muur. Steenstrips zijn toepasbaar op vrijwel alle bouwconstructies en ondergronden, zoals beton, kalkzandsteen en plaatmateriaal.

Bij complexere gevels, bijvoorbeeld rond ramen, deuren of hoeken, wordt het werk lastiger en tijdsintensiever. Hoekstukken zijn doorgaans verkrijgbaar als aparte elementen, zodat ook de randen netjes worden afgewerkt. Voor wie niet zelf wil klussen, is het verstandig om een erkend gevelspecialist in te schakelen. De kosten voor professionele plaatsing liggen gemiddeld tussen de 150 en 250 euro per vierkante meter, afhankelijk van het gekozen materiaal en de staat van de ondergrond. Materiaalkosten voor de strips zelf beginnen vanaf ongeveer 60 euro per vierkante meter exclusief btw.

Let op vergunningen en de spouwmuur

Niet elke woningeigenaar denkt eraan, maar voor het aanbrengen van steenstrips op de buitengevel is soms een omgevingsvergunning nodig. Dat hangt ervan af of het uiterlijk van de gevel verandert en of er in het bestemmingsplan of de lokale bouwverordening beperkingen gelden. Het is dan ook verstandig om dit van tevoren te controleren bij de gemeente. Een ander aandachtspunt is de spouwmuur. Bij woningen met een spouwconstructie is goede ventilatie achter de gevelbekleding belangrijk. Zonder voldoende luchtcirculatie kan er vocht ophopen, wat kan leiden tot schimmelproblemen op termijn. Een vakman die de situatie ter plekke beoordeelt, kan helpen om dit goed op te lossen.

Steenstrips passen bij meerdere bouwstijlen

Wat steenstrips ook interessant maakt, is de veelzijdigheid in uitstraling. Ze zijn verkrijgbaar in tientallen kleuren, formaten en texturen: van ruw en handgevormd tot strak en industrieel gezaagd. Daardoor passen ze zowel bij een klassieke jaren-dertigwoning als bij een modern kubistisch ontwerp met rechte lijnen en een plat dak. Dat laatste is een bouwstijl die in Nederland steeds vaker opduikt bij nieuwbouw en aanbouwen. Natuursteenstrips van leisteen of zandsteen geven een donkerdere, meer eigentijdse uitstraling, terwijl traditionele baksteenstrips juist warmte en karakter uitstralen. Voor wie wil combineren, bieden fabrikanten ook collecties aan waarbij steenstrips en gewone gevelstenen van hetzelfde materiaal afkomstig zijn, zodat nieuwe en bestaande geveldelen naadloos op elkaar aansluiten.

Een praktische keuze voor de lange termijn

Steenstrips zijn geen nieuwe uitvinding, maar de toepassing ervan groeit. Dat heeft te maken met veranderingen in hoe er gebouwd wordt: sneller, lichter, en met meer aandacht voor isolatie en duurzaamheid. Steenstrips passen in die ontwikkeling. Ze zijn geschikt voor zowel de prefabricage in de fabriek als voor traditionele bouw op locatie. Voor renovatieprojecten bieden ze een manier om een verouderde gevel een nieuwe uitstraling te geven zonder de hele constructie te hoeven aanpakken. En voor nieuwbouwprojecten geven ze architecten meer vrijheid om gevels te ontwerpen die er bijzonder uitzien zonder dat het metselwerk de bouw vertraagt. Wie de stap overweegt, doet er goed aan om vooraf verschillende aanbieders te vergelijken, goed te kijken naar de vorstbestendigheid van het gekozen materiaal en te informeren naar de mogelijkheden rondom subsidie en vergunningen.